REDAKCJA O PORTALU KATALOG PRACA PUBLIKACJE WYDARZENIA E-PORADY WSPÓŁPRACA REKLAMA KONTAKT

DENTOFOBIA

administrator, Wto, 2007-12-11 14:37


 

Dentofobia 

Okazuje się że przeszło połowa pacjentów w gabinetach dentystycznych odczuwa lęk. Dla wielu z nas wizyta u dentysty jest silnie stresogenna. Czym jest więc ten strach i obawy przed dentystą? Ostatnio coraz częściej psycholodzy mówią się o zjawisku dentofobii.

 

Dentofobia, to silny i uporczywy lęk przed dentystą.  Jest to rodzaj paraliżującego strachu, który bardzo utrudnia, a czasami wręcz uniemożliwia wizytę w gabinecie stomatologicznym. Już sama myśl o dentyście wywołuje strach, lęk i niechęć do podjęcia działania w celu umówienia się na kontrolę lub zabieg dentystyczny. Lęk ten  związany jest z przesadnymi reakcjami zaniepokojenia i trwogi, pomimo świadomości o irracjonalności własnego strach i zapewnień, że zabiegi dentystyczne w obecnych czasach są bezbolesne i nie stanowią zagrożenia. U osób cierpiących na dentofobię często pojawia się reakcja ucieczki i wycofania z wizyt nawet, tuż przed drzwiami gabinetu. Przeżywanie lęku przed dentystą może przybierać różne postacie – od lekkiego niepokoju, podenerwowania do pełnego przerażenia, a nawet ataków paniki. Jak opisuje je prezes spółki informatycznej „ w pracy panuję nad wszystkim i wszystkim, a przed wizytą u dentysty.. aż wstyd się przyznać po prostu uciekam. Strach tak mnie paraliżuje, że od kilku lat nie byłem u dentysty”

 

Przyczyny lęku przed dentystą

1. Fobia przed dentystą jako zachowanie wyuczone
   Fobia przed dentystą może być nabyta poprzez tzw. warunkowanie klasyczne, które polega na tym, że zaczynamy kojarzyć obiekt wywołujący lęk czyli dentystę z niebezpieczeństwem, bólem, strachem. Niezliczone eksperymenty psychologiczne na temat fobii wykazały, że reakcje lękowe łatwo wywołać za pomocą obojętnych uprzednio bodźców, jeżeli powiąże się je z bolesnymi wydarzeniami. Obrazuje to doskonale historia jednego z pacjentów ekskluzywnej klinki dentystycznej, menadżera z firmy transportowej „Jako dziecko byłem prowadzany do dentysty, który miał swój gabinet w obskurnej osiedlowej piwnicy. Był to jeden z nielicznych w tamtych czasach dentystów prywatnych, do którego chodziło pół osiedla. Do tej pory pamiętam niemiły wygląd gabinetu, stary fotel i wielkie, przerażające urządzenie do borowania, na dźwięk którego miałem ochotę uciekać i kilka razy zeskoczyłem z fotela. Dentysta robił co prawda znieczulenie, ale borowanie nadal bolało. Do tej pory jak tylko mogę to unikam wizyt, chociaż wiem że teraz zabiegi są bezbolesne,  a warunki w gabinetach prywatnych są na wysokim poziomie” Jak widać więc, jeśli pierwsze wizyty u dentystów nie są dla nas przyjemne, to w przyszłości będą one kojarzone z negatywnymi odczuciami, lękiem, wstrętem  w wyniku czego będziemy się starali ich unikać. Mechanizm ten działa w sposób automatyczny i często osoby, cierpiące na dentofobie są odporne na argumenty mówiące o tym że warto dbać o zęby i chodzić do dentysty dla własnego dobra, by uniknąć groźnych powikłań.

 

Rolę warunkowania klasycznego w powstawaniu fobii potwierdziły badania psychologiczne Ósta i Hugdahla (1981). Prosili oni 106 cierpiących na fobie osób dorosłych o wypełnienie kwestionariusza, w którym pytano, między innymi, o  przyczyny ich lęku . Aż 58% badanych wymieniło traumatyczne przejścia. Szczególnie często występują one w wypadku fobii na punkcie dentystów (Kent, 1997).

 

Badania psychologiczne pokazują, również że nasze bezpośrednie urazy, przykre doświadczenia, nie są jedyną przyczyną irracjonalnych lęków przed dentystą. Jak się okazuje ludzie uczą się często fobii poprzez obserwację innych ludzi. Źródłem urazów przed dentystą może więc być samo oglądanie wizyty i człowieka, który panicznie boi się zabiegu. W tym przypadku lęk zostaje przeniesiony z jednego człowieka na drugiego drogą tzw. warunkowania zastępczego (obserwacyjnego). We wspomnianym wcześniej badaniu Ósta i Hugdahla z 1981 roku okazało się, że 17% badanych wskazało na warunkowanie zastępcze jako przyczynę swojej fobii. Jak opowiada Katarzyna z firmy doradczej „ Któregoś razu jako mała dziewczynka poszłam z mamą do dentysty. Mama usiadła na fotelu przerażona. Nagle z gabinetu dobiegł do mnie krzyk mamy i słowa „boli, proszę przestać!” Tak się wystraszyłam, że schowałam się w łazience i nie chciałam z niej wyjść. Do tej pory czuje strach przed bólem, nawet pomimo znieczulenia”. Okazuje się więc że samo obserwowanie kogoś, kto boi się dentysty, może sprawić, że sami zaczniemy się go obawiać.

 

2. Lęk przed dentystą tkwi w negatywnych doświadczeniach  z dzieciństwa.
  Obrazuje to poniższa historia dyrektora banku „Jako trzylatek zostałem zaprowadzony przez rodziców do dentystki. Na początku spodobał mi się fotel, na którym mogłem poruszać się w górę i dół. Jednak kiedy dentystka kazała otworzyć mi buzie i  bez uprzedzenia włożyła mi urządzenie do borowania, wystraszony zacząłem się szarpać i wyrywać. W wyniku tego wiertło skaleczyło mi dziąsła, polała się krew i zabieg trzeba było skończyć, bo zacząłem histerycznie płakać i krzyczeć w niebogłosy. Od tamtego czasu minęło już ponad 20 lat, a ja nadal boję się dentysty, bo cały czas przypomina mi się ta sytuacja z dzieciństwa.”

 

3. Nasze wewnętrzne obawy przed bólem, poczuciem bezsilności i braku kontroli mogą być źródłem lęku podczas zabiegów stomatologicznych. 
Różnimy się w reakcjach na ból. Niektórzy z nas mają niższy, a inni wyższy poziom odczuwania bólu. Jedni z nas są więc bardziej lub mniej wrażliwi na ból. Stąd u jednych strach i lęk przed bólem jest silniejszy niż u innych. Niektórzy nie lubią też sytuacji w których nie mają kontroli nad procesem leczenia. Są osoby, które boją się dentysty bo nie wiedzą co on dokładnie robi i czy przypadkiem nie psuje im zdrowych zębów lub nie wierzą w kompetencje dentysty. „Jak mam się nie bać skoro nie wiem co ten dentysta dokładnie mi robi. Często przecież słyszy się, że dentyści  psują dobre zęby, po to tylko by zarobić.  Nie pamiętam żeby bolały mnie zęby i  nie widzę próchnicy, a oni i tak borują” komentuje starszy kierownik magazynu.

 

Jak sobie pomóc?

1. Poznaj i nazwij swoje obawy
Zadajmy sobie pytania: Czego się boimy: dentysty, bólu, borowania,  zapachu w gabinecie, szumu wiertarek ? Co nas powstrzymuje przed pójściem do dentysty? Z czym łączymy ten strach?  Jakie myśli towarzyszą nam przed wizytą u dentysty? Z czego bierze się nasza rezygnacja z wizyt? Poznając swoje wewnętrzne obawy, łatwiej nam będzie sobie z nimi poradzić i znaleźć właściwe rozwiązanie. Oswojony lęk staje się łatwiejszy do pokonania i może się okazać, że mamy jakiś pomysł na rozwiązanie strachu przed dentystą.
Jeden z właścicieli przychodni dentystycznej  mówi „kiedy zdałem sobie sprawę, że mój lęk spowodowany jest strachem  przed ukłuciem igły podczas znieczulenia, sprowadziłem urządzenie które prawie bezboleśnie znieczula”. „Jak byłem dzieckiem chodziłam do starszej pani dentystki, która krzyczała na mnie i borowała pomimo moich protestów, krzyków  i bólu. To było jakieś 30 lat temu, od tego czasu unikam kobiet dentystek i zapisuję się do mężczyzn, bo wtedy czuję się bezpieczniej i ufam, że  nie będzie mnie bolało ” dodaje Pani prezes agencji konsultingowej.

 

Zaakceptowanie swojego strachu i obaw daje nam szansę na pomyślenie: co możemy w tej sytuacji zrobić, jak możemy sobie pomóc oraz  gdzie możemy szukać pomocy.

 

2. Umów się na konsultacje
Dzięki wstępnej wizycie poznasz dentystę, zobaczysz gabinet. Porozmawiasz o swoich obawach, oczekiwaniach oraz poznasz metody leczenia danego lekarza.

 

3. Przygotuj się do wizyty
Zaplanowanie wizyty pozwoli Ci się do niej przygotować. Warto wybrać dzień w którym nie masz stresujących spotkań i dobrze się czujesz.

 

4. Wyobraź sobie siebie w gabinecie.
Spróbuj wyobrazić sobie dzień wizyty, siebie wchodzącego do gabinetu, dentystę. Pofantazjuj na ten temat. Dzięki takiej wizualizacji, oswoisz się bardziej z czekającą się wizytą i obniżysz swój strach.

 

5. Korzystaj z dobrych gabinetów.
Jest  coraz więcej klinik dentystycznych, które oferują abrazję czyli najnowszą metodę bezwiertłową, która pozwala leczyć zęby bez bólu. Są też gabinety, które stosują usypanie podczas zabiegów dentystycznych lub proponują  bezbolesne znieczulenia metodą The Wand.

 

Jeśli jednak nadal, nie możesz sobie sam  poradzić ze strachem, a każda kolejna wizyta w gabinecie stomatologicznym wiąże się z silnym lękiem, przerażeniem, które Cię paraliżuje i uniemożliwia korzystanie z usług dentysty zwróci się o pomoc do psychoterapeuty.On pomoże Ci poradzić sobie z fobią i jej konsekwencjami.

 

Izabela Kielczyk
Psycholog biznesu, coach wyższej kadry menadżerskiej.
Współwłaściciel firmy szkoleniowej LABEL Sp. z o.o.


© 2006-2009 Portal Psycholodzy.pl & tworzenie stron www mornel.com | chirurgia plastyczna | Logowanie | Polityka prywatności
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej