Artykuły

"KOBIECY STYL W BIZNESIE" - czy kobiety są lepszymi szefami?

administrator — Fri, 09 Feb 2007 09:14:03 +0100

Rola kobiet działających w biznesie zmieniła się w przeciągu ostatnich 2-3 lat w Polsce. Coraz więcej kobiet piastuje wysokie stanowiska w strukturach firmy, coraz więcej zakłada własne firmy. Kobiety sa coraz bardziej widoczne w świecie biznesu.

czytaj dalej

ADHD fakty i mity

administrator — Thu, 17 Nov 2011 18:57:18 +0100

ADHD fakty i mity

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej w ostatnich latach staje się coraz bardziej popularną jednostką chorobową z jaką mają do czynienia psychologowie i pedagodzy pracujący w poradniach specjalistycznych. Rodzice mianem ADHD określają niewłaściwe zachowanie dziecka wynikające często z ich własnych błędów wychowawczych, chcąc tym samym usprawiedliwić zarówno samych siebie jaki swoje pociechy. Dziecko cierpiące na ADHD i jego rodzice często spotykają się z wieloma trudnościami w funkcjonowaniu społecznym, z brakiem akceptacji ze strony innych rodziców czy nawet nauczycieli. Istniej wiele mitów dotyczących zespołu nadpobudliwości psychoruchowej przedstawię, te które najczęściej słyszałem z usta swoich pacjentów.

Czy to prawda, że ADHD jest wynikiem mikrouszkodzeń mózgu w okresie około porodowym, lub błędami wychowawczymi popełnianymi przez rodziców?

Mikrouszkodzenia mózgu czyli, niewielkie powstałe z powodu niedotlenia obszary mózgu o zmniejszonej aktywności, według najnowszej wiedzy nie wpływają na rozwój ADHD. Mikrouszkodzenia mózgu nie oznaczając, że dziecko wymaga specjalnego traktowania, a jego funkcje intelektualne są obniżone. Obecnie uważa się, że mikrouszkodzenia mogą wpływać na rozwój zaburzeń umiejętności szkolnych takich jak np. dysleksja. W oparciu o najnowsze badania ADHD jest uwarunkowane genetyczne (to znaczy, że ryzyko wystąpienia ADHD u dziecka wzrasta do 50% jeśli jeden z rodziców cierpi na ten sam zespół). Za ADHD odpowiedzialne są również zaburzenia w równowadze takich neuroprzekaźników jak dopamina i noradernalina, które mówiąc w skrócie są odpowiedzialne za syntezę i analizę informacji docierających do dziecka. Najczęściej popełniane przez rodziców błędy wychowawcze to nadmierna ochrona dziecka przed konsekwencjami swoich zachowań lub ciągłe go krytykowanie, takie działania mogą doprowadzić do zaburzeń emocjonalnych ale nie do ADHD.

Czy to prawda, że dziecko z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej często cierpi również na upośledzenie umysłowe?

ADHD i upośledzenie umysłowe to dwie zupełnie inne jednostki chorobowe. ADHD nie wpływa na funkcjonowanie intelektualne, nie obniża poziomu sprawności dziecka. Iloraz inteligencji dziecka z ADHD jest na takim sam poziomie jak u dziecka zdrowego. Sławni ludzie, którzy poprzez swoje osiągnięcia zapisali się w kartach historii również cierpieli na ADHD należeli do nich między innymi: Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Thomas Edison, Agatha Christie, Cher czy Tom Cruise.

Czy to prawda, że ADHD jest wymysłem leniwych rodziców i nauczycieli, którym nie chce się zajmować rozpieszczonym dzieckiem?

Nieprawda(!) ADHD jest faktycznie występującym zaburzeniem, znajdującym się w klasyfikacji ICD-10 (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych stworzona przez Światową Organizację Zdrowia), opisane są w niej wszystkie choroby i zaburzenia jakie można rozpoznać, każda z nich ma swój kod, taki kod dla ADHD to F90. To proste jeśli kiedyś drogi Rodzicu w karcie swojego dziecka zobaczysz kod ICD-10 – F90 oznaczać to będzie, że zdiagnozowano u niego zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Również w innej klasyfikacji chorób DSM IV (Klasyfikacja Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) istniej takie rozpoznanie jak ADHD a kryteria diagnostyczne są bardzo podobne.

Czy to prawda, że nie została jeszcze opracowana skuteczna metoda diagnozy ADHD?

Niestety ale to prawda. Obecnie nie ma określonego testu czy badania laboratoryjnego pozwalającego za jego pomocą szybko i ze 100% pewnością zdiagnozować ze dziecko cierpi na ADHD. Oczywiście każde dziecko badane w kierunku zespołu nadpobudliwości poddawane jest określonym badaniom psychologicznym i pedagogicznym, które umożliwiają lepsze poznania funkcjonowanie dziecka. Takie kwestionariusze uzupełniane są nie tylko przez rodziców ale także przez nauczycieli. Diagnoza opiera się również na zebraniu bardzo szczegółowego wywiadu rodzinnego, dotyczącego ciąży, porodu, relacji rodzinnych oraz tych w szkole czy na podwórku. Objawy ADHD pojawiają się między 6. a 7. rokiem życia. Kliniczne kryteria diagnozy dotyczą upośledzenia uwagi (czyli trudności w skupieniu się na jakimś przedmiocie czy czynności przez dłuższy czas) oraz nadmierną aktywność. Dla potwierdzenia ADHD wymagane jest występowanie przynajmniej 6 różnych objawów w każdej z kategorii, które utrzymują się co najmniej 6 miesięcy. Objawy powinny utrzymywać się zarówno w sytuacji domowej, szkolnej czy podczas spotkań z rówieśnikami.

Czy istniej terapia dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej?

Oczywiście, że istniej. Terapii nie są poddawane tylko dzieci, ale również rodzice. Nie ma ona nic wspólnego z taką terapią jaką często wszyscy mamy możliwość oglądania w filmach, w której pacjent leży na kozetce i rozmawia o swoim dzieciństwie. W leczeniu ADHD bardzo skuteczne są takie metody terapii jak kinezjologia edukacyjna, EEG-Biofeedback, czy psychoedukacja ta jest bardzo ważna dla rodziców. Kinezjologia edukacyjna określana również gimnastyką mózgu jest formą oddziaływania terapeutycznego mającego na celu polepszenie funkcjonowanie procesów poznawczych takich jak percepcja, pamięć czy uwaga. EEG-Biofeedback polega na przywróceniu harmonii rytmu czynności bioelektrycznej mózgu a mówiąc prościej po przez wykonywanie prostych czynności w trakcie gry sterowanej za pomocą fal mózgowych następuje samouczenie się mózgu, za każdym razem kiedy neuroterapeuta przyzna punkt za wykorzystanie właściwych fal, mózg poprzez nagrodę zwiększa ilość pożądanych fal. EEG-Biofeedback poprawia koncentrację uwagi, funkcjonowanie intelektualne co najważniejsze następuje poprawa kliniczna – redukcja objawów ADHD zwłaszcza nadpobudliwości i impulsywności. Zadaniem psychoedukacji jest zwiększenie poziomu wiedzy u rodziców (ale również u dziecka) na temat zespołu nadpobudliwości psychoruchowej jego przyczyn, konsekwencji czy nawrotów. W terapii ADHD wykorzystywane jest również leczenie farmakologiczne jednak nie może być ono wyłączną forma leczenie. Bardzo ważne jest aby w takcie leczenie farmakologicznego stosować tzw. bezlekowe wakacje.

ADHD jest zespołem, dla którego charakterystyczne są nadmierna aktywność i trudności w utrzymaniu uwagi. Na każdego z nas działają liczne bodźce: włączony telewizor, hałas dobiegający z ulicy, szum drzew, rozmowy domowników, szczekanie psa za sprawą uwagi jesteśmy w stanie skupić się na tych elementach, które w określonej sytuacji są dla nas najważniejsze. Dziecko cierpiące na ADHD odbiera wszystkie te bodźce na raz, w konsekwencji czego nie może się skupić na realizowaniu określonego zadania. Dlatego tak ważne jest aby zmniejszyć liczbę bodźców działających na dziecko do absolutnego minimum, zachęcić je do wspólnej pracy na przykład podczas prowadzenia lekcji. Zrozumienie problemu dziecka z zespołem nadpobudliwości wiąże się z sukcesem terapeutycznym i dydaktycznym prowadzonym przez nauczyciela w szkole czy rodzica w domu. Dla lepszego zrozumienia problemu polecam książkę Tomasza Wolańczyka, Artura Kołakowskiego i Magdaleny Skotnickiej Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko co chcielibyście wiedzieć. Autorzy książki pracują w Poradni Nadpobudliwości Psychoruchowej Kliniki Psychiatrii Wieku Rozwojowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Ireneusz Marciniec

pedagog psychoterapeuta

Prywatna Praktyka Psychoterapii

www.gabinet-lesko.pl

Agresja - jak sobie z nią poradzić

administrator — Sun, 05 Jul 2009 10:02:12 +0200

Agresja – jak sobie z nią poradzić ?

Tytułem wstępu omówię różne teorie powstawania zachowań agresywnych. Następnie przejdę do omówienia sposobów radzenia sobie z agresją w rodzinie.

Czym jest agresja wszyscy wiemy. Każdy z nas choć raz w życiu zetknął się z nią osobiście lub pośrednio w różnej formie ( słownej, fizycznej).

Agresja bywa jednak mylona niesłusznie ze złością. Tymczasem złość jest uczuciem jakiego doświadczyć może każdy (w różnym natężeniu) w zależności od sytuacji. Złość jako uczucie nie podlega więc ocenie moralnej- choć prawdą jest, że nie zawsze lubimy przeżywać tego rodzaju uczucie, bywa ono dla nas nieprzyjemne; u niektórych osób, którym na jakimś etapie życia nie można było wyrazić z różnych powodów złości w sposób bezpośredni może powstawać lęk przed przeżywaniem złości i jej werbalizowaniem.

Najdojrzalszym sposobem wyrażenia złości byłoby opisanie tego co się przeżywa, w związku z określoną sytuacją słowami słowami np. „ Zezłościłam się z takiego a takiego powodu”, czuję złość np. gdy przerywasz mi podczas mówienia” w sposób spokojny i stanowczy.

Złość jest naturalna reakcją naszego organizmu, często obronną, informującą nas o problemie, nizaspokajanych potrzebach itp.

To jednak złość popycha wiele osób do różnych zachowań, nie zawsze konstruktywnych i akceptowanych społecznie takich jak – agresja. Agresja podlega już ocenie moralnej, gdyż jest zachowaniem, a nad naszymi zachowaniami mamy kontrolę; to od nas zależy w jaki sposób będziemy okazywali (zachowywali się ) to co czujemy.

Wyróżniono wiele teorii pochodzenia agresji.

Teoria instynktów- określana przez Z. Freuda (psychoanalityka, psychiatrę) głosi, że agresja jest instynktem, z którym człowiek się rodzi. . zachowania agresywne mogą być jednak podatne na wpływy zewnętrzne i mogą być modyfikowane pod wpływem wychowania. Sposobem na agresję może być także jej uwolnienie (katharsis).
Teoria frustracji- agresja powstaje w związku z frustracją dotyczącą zaspokojenia ważnych potrzeb
Teoria społecznego uczenia się – agresja oznacza wyuczony nawyk, poprzez własne doświadczenie, obserwację lub naśladownictwo, powtarzanie
Teoria skryptów- agresja może być nimi stymulowana czyli zachowaniami, emocjami i poznawczymi zapisami sekwencji pewnych zdarzeń nagradzanych w przeszłości a służących rozwiązywaniu problemów bieżących

Społeczne uwarunkowania agresji:

Sytuacja rodzinna: rodzice stosujący kary fizyczne (90 %) – klapsy, bicie; wymierzanie kar cielesnych bez podawania jakichkolwiek uzasadnień; istnieje ścisły związek między wymierzaniem kar fizycznych przez rodziców a wysokim poziomem agresji u dzieci poza domem, przemoc rodzi przemoc
rodzice o tak zwanym modelu zniewalającego wychowania czyli:

- okazujący niski poziom ciepła, czułości, zrozumienia, wzajemnej pomocy, brak udzielania wyjaśnień, częste stosowanie kar cielesnych bez jakichkolwiek uzasadnień

- wydawanie częstych niejasnych poleceń przez rodziców (tzw. niejasna komunikacja) np. rodzic mówiący do małego dziecka„Szykuj się już do spania” zamiast powiedzieć konkretnie czego od niego wymaga np. „ Zależy mi żebyś o 20 był w łóżku, wcześniej trzeba się umyć”

- ciągły – nadmierny nadzór, rygor, zbyt częsta uwaga i kontrola (wynikająca z braku zaufania) poświęcona dzieciom lub całkowity brak nadzoru, czasu, uwagi dla dziecka

- - agresja jako metoda wychowawcza wobec dzieci: wydawanie gróźb, gderanie, obrażanie, wyzwiska, straszenie, krzyczenie, kary fizyczne

- agresywność samych rodziców (stanowiących model zachowań agresywnych), konfliktowość, patologia rodziny (brak więzi emocjonalnych, słaba lub brak pozycji ojca)

- Dominujący styl wychowania któregoś z rodziców (nacechowany nadmierną surowością, bardzo wysokimi wymaganiami i oczekiwaniami od dziecka, sztywnymi zasadami, rzadkim okazywaniem wsparcia i ciepła) lub tez pozwalający na wszystko

- błędy wychowawcze: brak konsekwencji lub bezwzględna konsekwencja; brak granic, naruszanie granic ( brak norm, zasad współżycia społecznego), granice rozmyte (niejesne i chaotyczne- reguły albo są niestabilne albo ich nie ma), granice sztywne (reguły są nieelastyczne i nie poddają się zmianom, nagradzanie zachowań agresywnych (często nieświadome zwracanie nadmiernej uwagi na to co dziecko robi źle a ignorowanie zachowań właściwych, niedostrzeganie ich, unikanie pochwał)

szkoła: grupy nieformalne, nauczyciele
media: wpływ oglądanych filmów ze scenami przemocy fizycznej lub słownej, przemoc seksualna, filmy sensacyjne, detektywistyczne
instytucje np. internaty, więzienia, koszary wojskowe
trudne warunki ekonomiczno- bytowe: bezrobocie, bieda
izolacja społeczna i brak przyjaciół
alkohol, narkotyki, używki

Badacze prowadzący szczegółowe obserwacje zachowań agresywnych dzieci w ich domach (w Oregon Social Lerning Center) ustaliły, że rodziny tych dzieci różniły się od rodzin dzieci, nie sprawiających kłopotów wychowawczych:

- rodzice dzieci agresywnych byli niekonsekwentni w dyscyplinowaniu dzieci

- stosowali częste kary, nieskuteczne, gdyż nie miały związku z wykroczeniem, lub gdy dziecko zaczynało się im podporządkowywać rodzice podporządkowali się żądaniom dziecka

- w domach tych dzieci często brakowało nadzoru, były zostawiane same sobie

- rodzice dzieci agresywnych często byli pozbawieni ciepła, niezdolni do zaangażowania się w przyjemne wspólne działania z dziećmi lub do wyraźnego pokazywania dzieciom co jest dobre, a co złe, lub czego się od nich oczekuje

- matki agresywnych dzieci częściej wskazywały na siebie jako ofiary agresji ze strony swego dziecka

Czynniki minimalizujące agresję w rodzinie:

- silne więzi uczuciowe między rodzicami a dziećmi

- stanowcze wymagania moralne stawiane dzieciom przez rodziców

- konsekwencje w wychowaniu , wolne od przemocy, połączone z przekonywaniem i wyjaśnieniami( pełne szacunku, proporcjonalne do wykroczenia, powiązane z wykroczeniem np. konsekwencją wyrywania kolegom ich zabawek na piaskownicy będzie utrata możliwości bawienia się z nimi przez jakiś czas, po wcześniejszym wytłumaczeniu mu tego „Jak będziesz wyrywał im nieswoje zabawki będziemy musieli na jakiś czas siedzieć sami na ławce zamiast się bawić”)

- wyznaczanie i egzekwowanie granic ( kontrakty – tzw. spotkania rodzinne, które powinno się rozpocząć od powiedzenia dziecku tego co nam się ostatnio w jego postawie podobało np. bardzo szybko odrabiałeś lekcje itp. ; następnie przejść do spraw które nas niepokoją opisując je i wyrażając spokojnie lecz stanowczo uczucia z nimi związane np. martwi mnie to i smuci gdy Twoja siostra przybiega z płaczem, gdy słyszę jak wrzeszczycie itp. ; należy po tym wyrazić swe oczekiwania i usłyszeć punkt widzenia dziecka, jego potrzeby ( na co się umawiamy)

- przekonywanie i wyjaśnianie

- powierzanie odpowiedzialności

Sposoby postępowania –opanowania agresji:

Pozwolenie dziecku na uspokojenie się (gdy natężenie agresji nie jest na tyle duże, niebezpieczne dla życia, zdrowia jego samego lub osób związanych z przedmiotem sporu). nie ma sensu podejmowanie dyskusji z dzieckiem, którym miotają silne uczucia (złość, wściekłość) – to co można zrobić to zauważyć ze spokojem złość nazywając ją, pozwalając dziecku wygadać się jeśli chce: np. komunikat „ widzę, że bardzo Cię to zezłościło” i w milczeniu i z cierpliwością poczekać czy dziecko będzie nam chciało opowiedzieć o sytuacji. Czasem pomaga zostawienie go na chwilę samego, gdy się uspokoi próba rozmowy: wyjaśnienie, dlaczego takie zachowanie jest nie do przyjęcia – tak się nie robi nawet jak jesteś zły.
Pomocne jest wskazanie dziecku co można zrobić ze swoją złością gdy nas dopada:

- porozmawiać z osobą, która okaże zrozumienie dla przeżywanych uczuć

- uczenie zachowań asertywnych (wyrażanie próśb, oczekiwań, uczuć nieprzyjemnych tj. złość, zakłopotanie)

- - spokojne miejsce w domu, w którym siedzimy i pozbywamy się złości np. fotel złości, kącik złości

- karta złości trzymana w jakimś miejscu pokoju i wyciągana gdy dziecko czuje dużą złość (może być to duży szary papier). dziecko może tą kartę podrzeć, zmiąć itp.

- rysunek złości- narysowanie swej złości (przelanie uczuć na papier) w formie luźnych bazgrołów lub scenerii – 2 wersja narysowanie jak można się tej złości pozbyć, co może w tym pomóc

- słuchanie spokojnej, relaksacyjnej muzyki

- spacer, bieganie

- głębokie oddechy

- odliczanie od 10- 1

- przyjemne wyobrażenia np. ( zjawisk natury – morze, góry, miejsce lub sytuacja, w której było nam dobrze, wyobrażanie sobie spokojnych reakcji i zachowań na to co nas złości)

- prognozowanie: co mogę stracić wybuchając, krzycząc itp. , myślowe przewidywanie konsekwencji swych zachowań np., że kogoś obrażę, zrobię mu krzywdę itp.

3. Powstrzymanie ogromnej agresji dziecka ( w naprawdę ekstremalnie niebezpiecznych moment przez podtrzymanie (mocne objęcie by nie mogło się wyrwać) stanowczo i jak najdelikatniej jak to możliwe

4. Zmiana okoliczności wyzwalających zwykle agresywne zachowanie dziecka (frustrujące, prowokujące doświadczenia, osoby lub sytuacja życiowa), lepiej zorganizowana opieka w domu lub na placu zabaw, ograniczenie przyjaźni z osobą, która dostarcza dziecku agresywnych wzorców

5. Nagradzanie zachowań nieagresywnych, pochwały opisowe ( opisanie sytuacji i wyrażenie uczuć związanych z zachowaniem, które nam się podoba np. bardzo się cieszę, że rozmawiasz spokojnie z bratem, mimo tego, że się nie zgadzacie, podsumowanie zachowania akceptowanego przez – np. komunikat” to się nazywa umiejętność negocjowania”

nagradzanie zachowań nieagresywnych, przy ignorancji niewłaściwych zachowań: Przykład sytuacji – Janek chciał pójść do parku a tata powiedział, że nie zdążą przed obiadem. Chłopiec zaczął kopać, wrzeszczeć, położył się na podłodze.

Tata zignorował wybuch złości, a w końcu syn uspokoił się i zaczął się bawić. Reagując na napad złości syna ojciec sprawiłby, że niepożądane zachowanie mogłoby powtórzyć się w przyszłości. Wzmacniane (nagradzane) zachowanie- choćby uwagą, strofowaniem, narzekaniem – zwiększa prawdopodobieństwo powtarzania się;

także zachowania które nie są ani nagradzane ani karane wygasają.

Pewne nagrody przynoszą pożądane konsekwencje. Są to sposoby nagradzania niematerialne (pochwały, aprobata, szacunek, drobne przyjemności, przywileje).Warto obdarzać dziecko znaczącym pozytywnym zainteresowaniem przy jednoczesnym ignorowaniu jego niewłaściwego postępowania ( o ile nie zagraża życiu, bezpieczeństwu dziecka i innych) co niejednokrotnie jest wielką sztuką opanowania własnych emocji.

Zobrazuje to prosta praktyczna reguła:

Akceptowane zachowanie + wzmocnienie (nagroda) = więcej akceptowanego zachowania

Akceptowane zachowanie + brak wzmocnienia = mniej akceptowanego zachowania

Nieakceptowane zachowanie + wzmocnienie/uwaga = więcej nieakceptowanego zachowania

Nieakceptowane zachowanie + brak wzmocnienia = mniej nieakceptowanego zachowania

Wyłączenie - dzieci potrzebują czasu na ochłonięcie/ opanowanie się. czas, w którym mogą przemyśleć powtarzające się agresywne zachowanie pozwala uświadomić sobie jak jest szkodliwe.

Czasem trzeba uświadomić dziecku jak unieszczęśliwia inne osoby, niekiedy konieczne jest by wyłączyć je z grupy (pozwalając na przyglądanie się zabawie, a nie uczestniczenie w niej), gdy uporczywie zakłóca zabawę. Wyłączanie jest często skuteczną metodą wychowawczą. Ma na celu zmniejszenie częstości występowania zachowań niepożądanych.

Trzy warianty wyłączania dziecka z zabawy:

wyłączenie z aktywności – przy możliwości obserwowania jej np. gdy zachowało się źle musi usiąść z boku na kilka minut
wyłączenie z odsunięciem - dziecko zostaje odsunięte od przyjemnej aktywności, nie może jej obserwować, ale też nie izoluje się go całkowicie np. po okazaniu złego zachowania dziecko musi siedzieć w specjalnie wyznaczonym foteliku w odległej części pokoju
Przerwa ( wyłączenie z odosobnieniem) – chwilowe odseparowanie dziecka od nagród płynących z danej sytuacji.

- wyłączenie trwa 3- 5 minut

- wyłączenie z aktywności lub wyłączenie z odsunięciem powinno być stosowane przed wyłączeniem z odosobnieniem

- należy ostrzec dziecko z wyprzedzeniem, które z jego zachowań uznajemy za niewłaściwe i uprzedzić o konsekwencjach jakie po nim nastąpią np. jak będziesz obsypywał dzieci piaskiem, będziemy musieli siedzieć na ławce nie w piaskownicy.

Wyłączenie jednak może mieć ten minus, że wywołuje opór dziecka – wybuch złości, płacz, bunt. W przypadku starszych dzieci może być to metoda niewykonalna.

Kiedy zachowania agresywne staja się problemem:- gdy częstotliwość, intensywność lub trwałość (długie utrzymywanie się) zachowania agresywnego dochodzi do skrajności

- częstotliwość: duża liczba zachowań agresywnych

- nasilenie: skrajne, np. okrucieństwo lub tyranizowanie, uporczywe, trudne do zniesienia akty przemocy

- liczba: kilka współwystępujących problemów

- czas trwania: długotrwałe „chroniczne” trudności

- sens/ znaczenie: zachowanie niezrozumiałe np. sadystyczne

Warto wtedy zasięgnąć porady psychologa i ewentualnie podjąć terapię.

Pomocne bywa uczestnictwo w treningu zastępowania agresji, treningu kontroli złości

Bardzo przydatne umiejętności w walce z agresją można nabyć zajęciach pt. na Szkoła dla rodziców i wychowawców

Na podstawie literatury:

E. Aronson „ człowiek – istota społeczna” PWN
Martin Herbert „ Mamo, on mnie bije! Agresja małego dziecka” GWP 2007
Materiały szkoleniowe pod red. Jacka Morawskiego „ Trening zastępowania agresji (ART.)
Jene Nelsen „Pozytywna dyscyplina”
A. Faber, Elanie Mazlish „ Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały; jak słuchać żeby dzieci do nas mówiły” wyd Media i rodzina

Autor mgr Iwona Siudak – psycholog, ukończony staż z psychologii klinicznej, zajmujący się prowadzeniem terapii rodzinnej, małżeńskiej i indywidualnej, treningami zastępowania agresji i prowadzeniem terapeutycznych grup młodzieżowych

tel. 0502091259, Śląsk

Analiza rysunku dziecka – co autor ma na myśli

administrator — Tue, 18 May 2010 10:37:44 +0200

Analiza rysunku dziecka – co autor ma na myśli

Rysunek dziecka to nie zbiór znaków, które czytamy według jednej sztywnej reguły. Wypowiedzi plastyczne to jedynie podkład do wyrażenia wewnętrznych odczuć dziecka, jego emocji, tego jak się czuje. Obserwacja prac plastycznych dzieci oraz samego rysowania może być niezwykle pomocna w odczytaniu, zrozumieniu stanu emocjonalnego, poziomu rozwoju intelektualnego, społecznego dziecka, tego jak postrzega ono świat, a także tego, co jest dla niego istotne, co je cieszy, a co niepokoi. Seria rysunków i obserwacja dziecka połączona z wywiadem i rozmową z dzieckiem, może dać nam wiele informacji o systemie rodzinnym, doznaniach dziecka, lękach czy trudnych przeżyciach. Ocena rysunku np. „Człowiek w deszczu”, jest bogatą informacją o tym, jak dziecko radzi sobie w sytuacjach trudnych, stresowych.

Analizując pracę plastyczną dziecka bierzemy pod uwagę kolorystykę, poziom staranności pracy, dynamikę kreski i rytm w ekspresji, a także kolejność rysowania poszczególnych postaci, ich umiejscowienie na kartce i proporcje oraz ilość szczegółów. Ocena wstępna od, której powinna zaczynać się każda analiza rysunku, musi uwzględnić wiek dziecka.

Psycholodzy i pedagodzy mówiąc o rysunku dziecka podkreślają, że przechodzi on rozwój podobny do rozwoju dziecka. Wydzielono kilka faz w zależności od wieku :

- bazgroty ( 2 – 4 lata),

- okres przedschematyczny ( 4 – 7 lat ),

- okres schematyczny ( ekspresja inspirowana 7 – 9 lat ),

- początkowy realizm ( 9 – 12 lat ).

Nie wszystkie dzieci przechodzą z jednego stadium do drugiego dokładnie w tym samym czasie. Różnice w rysunkach wynikają z wieku autora, jego świadomości oraz wiedzy o otoczeniu .

Dalej analiza rysunku powinna zawierać to w jakim środowisku kulturowym żyje dziecko i jakie ma doświadczenia. Bardzo często dzieci przedstawiają np. swoją rodzinę taką jak ją widzą, czyli jeśli wszyscy w rodzinie mają długie włosy i ubierają się na czarno to rysunek rodziny może przedstawiać takie właśnie postacie.

Kolory użyte w rysunku mówią o emocjonalności badanego. Możemy przypisywać im znaczenie podobne, jak barwom przedstawionym w teście Luschera i analizować znaczenie kolorów, którymi narysowane są poszczególne osoby, przedmioty. Jednak kolory to tylko uzupełnienie informacji i analizy rysunku. Stanowią informacje dodatkowe. Bardzo istotne jest oprócz tego rozplanowanie i zagospodarowanie przestrzeni czyli kartki, które dostarcza wiele informacji dla badającego. Najnormalniejsze jest wykorzystanie całej kartki .

Na podstawie rysunku rodziny możemy zobaczyć: więź emocjonalną w rodzinie, stopień zaspokojenia potrzeb psychicznych, postawy rodzicielskie rodziców, stosowanie metod wychowawczych, przeżycia traumatyczne takie jak molestowanie czy wykorzystywanie. Prosząc o narysowanie rodziny, mówimy do dziecka „narysuj rodzinę jaką chcesz”, a nie koniecznie swoją ponieważ wtedy blokujemy emocje dziecka .Dziecko i tak narysuje swoją rodzinę, chyba że marzy o innej rodzinie, lepszej rodzinie. Kolejne polecenia mogą być takie: „Narysuj, jak współczesna rodzina spędza wolny czas”, „Kogo zabrałbyś na bezludną wyspę”.

Osoby, które wzbudzają w dziecku niepokój, niechęć czy inne przykre uczucia, są rysowane z brzegu, w kącie lub z dala od innych postaci. Jeśli w domu akurat pojawiło się młodsze rodzeństwo, autor rysunku może tak właśnie je umiejscowić lub zupełnie pominąć małego brata lub siostrę. Jeśli dziecko nie umieści siebie na rysunku, jest to bardzo niepokojący sygnał. Oznaczać to może odrzucenie emocjonalne dziecka.

„ Test zaczarowanej rodziny”, podajemy dziecku polecenie

- „Wyobraź sobie, że jesteś czarodziejem i zaczarowałeś swoją rodzinę”

Jeśli dziecko zaczarowało wszystkich członków rodziny w jeden gatunek ( np. psy, gąski), to świadczy to o jedności w rodzinie, o więzi emocjonalnej. jeśli wszyscy są zaczarowani w kamienie, to w rodzinie panuje lodowatość uczuć, a rodzice nie darzą miłością i sympatią swoich dzieci

-rodzina zaczarowana w różne przedmioty, zwierzęta, świadczy o zagrożonych relacjach w niej

Co oznaczają kolejne elementy rysunku – jak czytać rysunek dziecka:

Należy koniecznie pamiętać aby nie oceniać jednego przypadkowego rysunku a dopiero całą serię. Jeden czarny rysunek nie oznacza, że dziecko cierpi na depresję lub zmaga się z zaburzeniami lekowymi. Rysunków do dobrej diagnozy powinno być od 8 do 10. Rysunków do diagnozowania ( np. o rodzinie) nie wolno wywieszać i organizować wystaw ( bo jest to sprawa intymna każdego dziecka ).

OSOBA:

1) Ręce – służą do zmiany lub kontrolowania otaczającego środowiska

a) założone na piersiach - wrogość lub podejrzliwość

b) trzymane za plecami – pragnienie kontrolowania złości , niechęci do kontaktów personalnych

c) brak – nieprzystosowanie , bezradność

2) Stopy – poziom aktywności interpersonalnej

a) duże- dążenie do bezpieczeństwa lub męskości

b) małe – zależność , stłumione odczuwanie

c) brak – brak niezależności

3) Palce

długie i spiczaste – agresywność i wrogość

zaznaczone pętelkami lub pojedynczą kreską – pragnienie stłumienia agresywnych impulsów

4)Głowa

duża – zaabsorbowanie światem wyobraźni , koncentracja na aktywności umysłowej

mała - osobowość obsesyjno- kompulsywna, poczucie niższości intelektualnej

odwrócona tyłem – tendencje paranoidalne lub schizoidalne

5)Nogi

brak – stłumienie , lęk przed kastracją

różnice w wielkości – sprzeczne uczucia dotyczące niezależności

długie – dążenie do autonomii

krótkie – upośledzenie życia emocjonalnego

6)Usta

przesadnie podkreślone – niedojrzałość , agresywność oralna

bardzo duże – erotyzm oralny

7)Ramiona

nierówne – niestabilność emocjonalna

szerokie- zaabsorbowanie odczuwana potrzebą siły

kwadratowe- nadmierna defensywność , wrogość w stosunku do innych ludzi.

Inne elementy interpretacji osoby w rysunku(Oster, Gould, tamże)

I – Słabo zintegrowane części ciała – niska tolerancja frustracji i impulsywność

II – Zaczernienie pustych pól – niepokój ( im większy stopień zaczernienia , tym bardziej intensywny)

zaczernienie twarzy – poważnie zaburzony , negatywny wizerunek siebie

zaczernienie rąk – przejawy agresji

III- Nachylenie postaci przekraczającej 15 stopni – niestabilność brak równowagi psychicznej

IV- Niewielkie wymiary postaci – skrajny brak poczucia bezpieczeństwa, wycofanie , depresja, poczucie nieprzystosowania

V – Duże wymiary postaci – ekspansywność , słaba kontrola wewnętrzna

VI – Przeźroczyste elementy rysunku – niedojrzałość , impulsywność , skłonność do wyładowywania się

VII – Zęby – agresywność (oralna)

VII – Krótkie ręce – tendencje do wycofywania się , zwracania do wewnątrz , próby hamowania impulsów

IX – Długie ręce – pragnienie zdobywania lub gromadzenia , sięganie w kierunku innych

X – Długie dłonie – zachowanie „ acting-out” ( wyładowanie się)

XI – Brak dłoni – zakłopotanie , poczucie nieprzystosowania

XII- Brak rąk – poczucie winy z powodu odczuwalnej wrogości lub seksualności

XIII- Spoglądanie w bok – podejrzliwość i skłonności paranoidalne.

DOM

1) Szczegóły

a)Podstawowe ( dla normalnego rysunku ) – co najmniej jedne drzwi , jedno okno,

jedna ściana , dach komin

Dodatkowe (np. krzaki , kwiaty, ścieżka) – potrzeba dokładniejszego uporządkowania środowiska , która jest czasami związana z brakiem poczucia bezpieczeństwa lub pragnienia sprawowania kontroli w kontaktach interpersonalnych

2) Komin – symbol ciepłych , intymnych związków ; czasami związany z symboliką falliczną

Brak komina – brak ciepła w sferze psychicznej lub konflikty z ważną osobą płci męskiej

Przesadnie duży – nadmierne zainteresowanie sferą seksualną czy też możliwe tendencje ekshibicjonistyczne

Dużo dymu – wewnętrzne napięcie

3) Drzwi

Ponad podstawą domu bez schodów – niedostępność w kontaktach interpersonalnych

Brak drzwi –skrajne trudności w kontaktach z innymi ludźmi

Otwarte- silna potrzeba doświadczania ciepła od świata zewnętrznego

Bardzo duże – nadmierna zależność od innych

Z zamkiem lub zawiasami – defensywność

4) Płot wokół domu – potrzeba ochrony emocjonalnej

5) Rynny – podejrzliwość

6) Rysunek przylegający do dolnej krawędzi kartki - brak podstawowego poczucia bezpieczeństwa w życiu rodziny lub intymnym

7) Dom przedstawiony w perspektywie , widok z dołu – odrzucenie domu lub poczucie , że

osiągnięcie pożądanej sytuacji domowej jest niemożliwe

8) Dom przedstawiony w perspektywie , widok z góry – odrzucenie sytuacji domowej

9) Dach

Płaski (pojedyncza linia łącząca dwie ściany) – brak wyobraźni lub zahamowania

emocjonalne

Przesadnie duży – poszukiwanie satysfakcji w fantazjach

10) Okiennice

Zamknięte – skrajna defensywność i wycofanie

Otwarte – zdolność do przystosowania w kontaktach interpersonalnych

11) Ścieżka

Bardzo długa – ograniczona dostępność

Wąska w pobliżu domu , szeroka na końcu – osoba powierzchownie przyjazna

12) Ściany ( ich solidność) – bezpośrednio związana z siłą „ego”

13) Okno ( okna)

Brak okien – wrogość lub wycofanie

Tylko na parterze , na piętrze brak – rozziew miedzy rzeczywistością a fantazją

Z firankami – rezerwa , kontrolowanie siebie

d)Bez zasłon – zachowanie otwarte , bezpośrednie.

Bardzo łatwo o błąd w ocenie czy diagnozie w metodach rysunkowych. Interpretacja rysunku dziecka wymaga fachowego przygotowania i dużej rozwagi z intuicją.

Joanna Andrzejewska

Literatura

Por. P. Wallon, A. Cambier, D. Engelhart, Rysunek dziecka, Warszawa 1993, WSiP, s.160.

Braun – Gałkowska, M. (1991). Metody badania systemu rodzinnego. Lublin:

Braun – Gałkowska, M., Steuden, S. (2002). Projekcja niepokoju w rysunku. W: M. Łaguna,B. Lachowska (red.), Rysunek projekcyjny jako metoda badań psychologicznych
(s. 13 – 31). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Hornowska, E., Paluchowski, W. J. (1987). Rysunek postaci ludzkiej Goodenough – Harrisa.

Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Lilienfeld, S. O., Wood, J. M., Garb, H. N. (2001). Co mówi ten obrazek. Świat nauki, 7.

ASERTYWNOŚĆ W NOWYM ROKU – SPOSÓB NA STRES I DOBRE RELACJE

administrator — Tue, 29 Dec 2009 18:09:46 +0100

Na pytania odpowiada Sławomir Wolniak, lekarz psychiatra, ordynator Kliniki Psychiatrycznej i Terapii Uzależnień WOLMED (www.wolmed.pl)

ASERTYWNOŚĆ W NOWYM ROKU – SPOSÓB NA STRES I DOBRE RELACJE

W mijającym roku przeszłam na emeryturę. Cieszyłam się, że wreszcie trochę poleniuchuję i znajdę czas na swoje ulubione zajęcia. Ale to inni zorganizowali mi plan zajęć. Siostra męża oświadczyła, że skoro nie pracuję, mogę przejąć obowiązki opieki nad chorą teściową, z którą nigdy nie łączyła mnie bliska więź. Mąż gorliwie poparł taki projekt. Wyłączył się również z wszelkich obowiązków domowych. Nasza córka kilka razy przyprowadziła do popilnowania dzieci (3 i 5 lat), a w końcu oświadczyła, że nie będzie ich zapisywać do przedszkola, skoro mają taką wspaniałą babcię. Teraz razem z młodszym synem, który również spodziewa się potomstwa planują, że powinnam w naszym domu założyć małe przedszkole. - Będziemy razem robić biznes! –oświadczyli. Podsumowując ten rok zrozumiałam, że czuję się osaczona. Jestem zaniedbana, zmęczona i stara. Moja firma złożyła mi propozycję pracy od nowego roku na część etatu w księgowości. Nie wiem, co odpowiedzieć. Nie mogę spać, myśląc o burzy, jaka wyniknie na wieść, że zamierzam zrezygnować z dotychczasowych rodzinnych obowiązków. Czy to nie będzie egoizmem? Czy dzieci i mąż nie odsuną się ode mnie?

(Julita)

Egoizm, to przejaw nadmiernej miłości do samego siebie. Kierowanie się głównie własnym dobrem i interesem, bez zważania na potrzeby innych. W Pani postawie i planach nie widzę takich cech. Przeciwnie – wychowała Pani dwoje dzieci, pomaga im w dorosłym życiu, dba o męża i jego rodzinę, odkładając własne pragnienia na dalszy plan. Dominują tu raczej cechy altruizmu – bezinteresownej troski o dobro innych. Krewni natomiast oceniają Pani sytuację wyłącznie z własnego punktu widzenia. Nie próbują zrozumieć Pani położenia i spojrzeć na świat z tej perspektywy: aktywnej, ambitnej kobiety, która ma własne plany. Raczej ich można by podejrzewać o skłonności do egocentryzmu. Gdyby nie fakt, że to Pani, brakiem wyrażenia swoich emocji i bierną postawą, przyzwoliła na taki bieg wydarzeń.

Wielu ludzi sądzi, że jeśli nie będą spełniać oczekiwań innych i odmówią ich prośbom, przestaną być lubiani i stracą szacunek. Powodzenie w życiu kojarzą z pełną akceptacją bliskich i otoczenia. Na wszelki wypadek nie protestują przed nadmiernymi obowiązkami, nie proszą o pomoc, nie potrafią negocjować podziału zadań. Wolą cierpieć dla świętego spokoju. Ale jest to spokój pozorny. Człowiek przemęczony, zły i wewnętrznie upokorzony nie jest partnerem, który może tworzyć dobre relacje z otoczeniem. Wewnętrzny dysonans, prędzej czy później, da o sobie znać. Jeśli nie wybuchem złości, to obniżonym nastrojem i dolegliwościami somatycznymi – zaburzeniami snu, różnymi bólami, zanikiem popędu seksualnego, utratą bądź nadmiernym apetytem. W swojej praktyce lekarskiej leczyłem wiele kobiet, cierpiących na depresję, które właśnie w czasie takiego przełomu zagubiły swoje poczucie tożsamości. W dobrych relacjach rodzinnych wszystkie strony powinny mieć prawo do wyrażania swoich odczuć i emocji. Należy jasno komunikować, jeśli czujemy, że ktoś za dużo od nas wymaga, wpędzając w poczucie winy.

Po przejściu na emeryturę, każdy człowiek staje przed wieloma nowymi wyzwaniami. Dla wielu jest to niezwykle traumatyczny okres. Trzeba zapełnić pustkę, która pojawia się wraz z brakiem dotychczasowego zajęcia. Często zmianom tym towarzyszy niepokój o własną kondycję zdrowotną i społeczną, relacje ze światem zewnętrznym, lęk przed starością i wykluczeniem z grona osób aktywnych. Być może w takim właśnie stanie pozwoliła Pani narzucić sobie zadania zaplanowane przez innych. Warto ponownie podsumować mijający rok. Może tym razem wspólnie z małżonkiem? Określić czego naprawdę Pani oczekuje i poinformować o tym najbliższych. Odrobina asertywności – taktownego odmawiania niechcianych obowiązków – pozwoli uniknąć wielu nieporozumień. Znajdzie Pani wtedy czas na zadbanie o własny wizerunek, poczuje się silniejsza i młodsza. Podejmie samodzielną, niewymuszoną okolicznościami decyzję, czy wrócić do pracy, zdobywać świat czy opiekować się wnukami. Stara sentencja powiada: -Idź tam, gdzie chcesz, nie czekając, aż inni cię zaprowadzą, gdzie nie chcesz.

Oprac. Swietłana Napieraj

www.zarowkamarketing.pl

BUDOWANIE SYSTEMU OCEN PRACOWNICZYCH DLA KADRY KIEROWNICZEJ

administrator — Thu, 18 Oct 2007 17:58:19 +0200

Celem systemu ocen pracowniczych budowanego dla kadry kierowniczej jest często zdiagnozowanie poziomu kompetencji menedżerskich wśród pracowników firmy zajmujących stanowiska kierownicze, przekazanie menedżerom informacji zwrotnej nt. poziomu rozwoju poszczególnych kompetencji, istotnych z punktu widzenia strategii firmy, uzyskanie informacji o stopniu ich zbieżności...

czytaj dalej

CIEMNE STRONY SUKCESU

administrator — Tue, 20 Feb 2007 13:38:18 +0100

W księgarniach wzrosła liczba poradników pt : „Jak osiągnąć sukces?”, „Jak szybko zarobić pieniądze”, ...

czytaj dalej

Co ważniejsze w życiu – wysokie IQ czy wysoka inteligencja emocjonalna?

administrator — Tue, 25 Sep 2007 13:59:17 +0200

Inteligencja teoretyczna, rozumiana w kategoriach osiągnięć szkolnych, to wspaniały dar, ale inteligencja emocjonalna jest niezwykłym narzędziem dostępnym człowiekowi. Jej posiadacz może dostrzegać więcej niż inni, potrafi zobaczyć w kontakcie z ludźmi bogactwo ich przeżyć i myśli, fascynującą osobowość i wrażliwość. Człowiek z dużą inteligencją emocjonalną może cieszyć się pełniejszym kontaktem z otaczającym światem. Umiejętność wykorzystania takich jej składników, jak np. umiejętność skutecznego przewidywania, odczytywania cudzych intencji, przeciwdziałania ewentualnym nieporozumieniom, pozwala osiągnąć w życiu niezwykłe sukcesy i żyć pełnią...

czytaj dalej

Co zrobić aby pomóc alkoholikowi?

administrator — Wed, 05 Oct 2011 13:06:42 +0200

Warszawa, dn. 01.10.2011

Co zrobić aby pomóc alkoholikowi?

Jeśli chcesz naprawdę pomóc alkoholikowi, to musisz zrozumieć jedną naprawdę ważną rzecz, że w tym momencie to Ty masz problem, a nie on. Oczywiście mówimy tu o subiektywnym poczuciu, że problem istnieje. Ty czujesz wyraźnie, jak bardzo picie komplikuje całe wasze życie, podczas gdy on może mieć tylko mgliste przeczucie że coś się wymyka spod kontroli.

Nie licz na zrozumienie, kiedy zaczynacie dyskutować o tym, że on coś powinien zrobić ze swoim piciem, a już szczególnie kiedy sugerujesz leczenie. Pamiętaj, że on, w sprawie picia funkcjonuje w zupełnie innej rzeczywistości i Twoje emocje wydają mu się niewspółmiernie duże do sytuacji. W jego oczach jesteś kimś, kto się czepia, przesadza, nie panuje nad sobą i jeśli ktoś by miał się leczyć to właśnie Ty.

Możesz się zastanawiać dlaczego on Ci to robi, nie dość że pijąc wprowadza w Twoje życie nieustanny niepokój to jeszcze odmawia jakiegokolwiek zrozumienia dla tego co w związku z tym przeżywasz. Pojawiają się myśli, że może już Cię nie kocha skoro nie chce zrozumieć jak bardzo Cię rani swoim zachowaniem. Czasem nawet przemawiają do Ciebie jego argumenty i sama przyznajesz, że zbyt nerwowo reagujesz i że jakbyś postarała się lepiej go zrozumieć, to on by nie pił tyle. Nie dziwne, że możesz czuć się zgubiona i bezradna. Choć możecie się dogadać i zrozumieć w wielu różnych sprawach to picie wydaje się tematem nie do przejścia.

Dlaczego tak się dzieje?

Odpowiedź może być dla Ciebie zaskoczeniem, choć jest całkiem prosta – on naprawdę nie czuje tego problemu. To nie wynika z jego złej woli, ani z tego, że już Cię nie kocha, albo z tego, że jest złym człowiekiem, tak właśnie działa alkohol i tak właśnie działa uzależnienie.

Alkohol zmienia emocje w sposób szybki i radykalny, dlatego właśnie ma moc uzależniającą. W chwili kiedy się po niego sięga, nie zależnie od tego, co jest potem, doświadcza się zmiany emocji. Ludzie piją alkohol aby nie czuć smutku, złości, nudy, skrępowania, aby zamiast tego poczuć więcej luzu, rozbawienia, spokoju. Alkohol wyłącza jedne emocje i w zamian daje inne, lepsze. To, się dzieje niezależnie od sytuacji, ta się nie zmienia i jeśli człowiek wytrzeźwieje, nadal będzie generować tę samą (albo większą) przykrość jak ta na początku. Stąd jest dość krótka droga do tego, aby znów sięgnąć po alkohol i znów doświadczyć „cudownej przemiany” przykrości w przyjemność. To jest właśnie podstawa uzależnienia.

Mogłoby wydawać się, że nie ma nic złego w tym, że ktoś chce choć na chwilę oderwać się od szarości życia codziennego i poczuć się dobrze. Jednak problem polega na tym, że emocje pełnią w naszym życiu funkcję drogowskazów. One nas informują o tym, co dzieje się w naszym życiu, motywują nas do działania i dają energię. Emocje przykre mówią „musisz coś zmienić” a przyjemne „rób tak dalej, wszystko jest w porządku”. Jeśli pojawiają się w związku z tym, co naprawdę dzieje się w naszym życiu jesteśmy w stanie dobrze funkcjonować, ale jeśli pod wpływem chemii pojawiają się niezależnie od sytuacji to wówczas bardzo mylą. Alkoholik zamieniając swoje emocje na przyjemne utwierdza się w przekonaniu, że jest na dobrej drodze i nie ma ochoty nic zmieniać. Kiedy trzeźwieje zaczyna odczuwać przykrość i to w większym stopniu niż na przed piciem bo doświadcza różnego rodzaju

konsekwencji swojej nietrzeźwości. Może np. obudzić się na ławce w parku bez butów i zegarka. Takie przykre „lądowanie”. To może być dla niego leczące. Każda taka sytuacja może być małą cegiełką budującą jego poczucie, że picie jednak stanowi problem. Z czasem tego rodzaju przykre doświadczenia mogą zaowocować podjęciem leczenia i zmianą. Jest to jednak proces długotrwały, ponieważ alkohol, ze względu na swoje właściwości jest bardzo atrakcyjny. Leczenie oznacza rozstanie się z możliwością szybkiej zmiany przykrości w przyjemność, a to nie jest pociągająca perspektywa. Lepiej jest uwierzyć, że to co się stało miało inne przyczyny. Dlatego alkoholik „chroni” i na tysiąc sposobów usprawiedliwia swoje picie. Nie licz, że przyzna Ci rację, że radykalna zmiana w tym zakresie jest konieczna.

To co możesz zrobić dla niego to nazywać jego problem i dawać mu go odczuć. Przyznaję, że to bardzo niewdzięczna rola biorąc pod uwagę, to, że on będzie o to swoje picie walczył, dlatego musisz pamiętać, że zawsze możesz się wycofać i przestać mu pomagać.

Jeśli jednak zdecydujesz się mu pomagać pamiętaj o następujących zasadach:

1. Pomaganie mu to zadanie na lata a nie na jedną rozmowę. Nie licz na to, że on się zmieni radykalnie pod wpływem jakiejś Twojej jednorazowej interwencji.

2. Czyny znaczą więcej niż słowa – jeśli chcesz, aby on coś zrozumiał musisz do swoich słów dołączyć działanie a swoje nadzieje budować na tym co on robi, a nie na tym, co mówi

3. nie naprawiaj tego co zepsuł przez picie – nie tłumacz przed innymi ludźmi, nie lecz mu kaca – pozwól mu doświadczyć bolesnych konsekwencji picia

4. bądź konsekwentna – jeśli powiedziałaś, że coś zrobisz, zrób to, jeśli nie czujesz się na siłach to nie mów, że zrobisz. Pamiętaj nie masz żadnego argumentu, który byłby mocniejszy od jego chęci napicia się.

5. pomocy może udzielać tylko ktoś, kto sam stoi pewnie na swoich nogach - znajdź osoby, które rozumieją z czym się zmagasz i korzystaj z ich wsparcia,

A przede wszystkim:

Pamiętaj, że Twoje życie nie sprowadza się do jego picia czy leczenia, że jest czymś znacznie większym o co warto zadbać.

Autor: Elżbieta Kalinowska psycholog Ośrodka Polana. www.osrodekpolana.pl

CZY WOLNO MIEĆ NAŁOGI

administrator — Wed, 12 Mar 2008 16:52:53 +0100

Rozmowa ze Sławomirem Wolniakiem, ordynatorem Kliniki Psychiatrycznej i Terapii Uzależnień Wolmed...

czytaj dalej